Brandmeldwijzer    T: 024-3607171

Luchtwegenbrand tijdens operaties

Al surfend over het wereldwijde web heb ik een zintuig ontwikkeld voor het woord “brand” in een aantal talen. Wat je dan af en toe tegenkomt is ronduit bizar te noemen. Neem een willekeurige operatiekamer in een ziekenhuis in gedachten. Kunt u zich daar brand voorstellen? Vast wel, met zoveel apparatuur. Maar kunt u zich ook voorstellen dat de patiënt die op de operatietafel ligt in brand staat? Vast niet…

Dit blogstuk heeft, in de zakelijke zin van het woord, niets met brandbestrijding te maken. Echter, alles met brandbestrijding op persoonlijk niveau. Wat blijkt: menselijke branden komen vaker voor dan we denken, in operatiekamers. Hoe? Dat leg ik uit.

O2 en hitte, een explosieve combinatie

In elke operatiekamer vinden we diverse soorten gas. Of het nu gaat om anesthesie, waarbij narcosemiddelen in dampvorm worden gebruikt, of om zuurstof, nodig om de patiënt te beademen tijdens de operatie. Laten we alleen kijken naar zuurstof die toegediend wordt aan de patiënt. Meestal is dit een zeer zuurstofhoudend mengsel met 23% zuurstof. We weten allemaal dat brand ontstaat op plaatsen waar een gloeiende bron zuurstof als voeding ontvangt. Chirurgische instrumenten waarmee weefsel dichtgeschroeid kan worden of snedes gemaakt kunnen worden door middel van branden zijn dan prima ontstekingsbronnen in combinatie met zuurstof.

Even de patiënt blussen

Het grootste risico op patiëntenbrand loopt men bij ingrepen aan de luchtwegen. Aangezien de patiënt beademd wordt tijdens de operatie, met 23% zuurstof, moet een chirurg uitermate voorzichtig te werk gaan met lasers, elektrocauters, bronchoscopische verlichting en fiberoptische verlichting. Zodra een gloeiende bron in de zeer zuurstofrijke atmosfeer (welke er nu eenmaal heerst tijdens een operatie) in aanraking komt met de overdaad aan zuurstof, kan er een kleine explosie plaats vinden met een heus brandje tot gevolg. Er is zelfs een blusprotocol: net als in onze branche zorgt men eerst voor zuurstofdepletie. De anesthesist draait alle gaskranen dicht en de chirurg of een operatieassistent drukt de openingen dicht met een doek of met de hand, waardoor zuurstof bij de brand kan komen. Let wel, we hebben het nog steeds over brand in het lichaam. Als het vuur dan nog niet gedoofd is, wordt er soms met een zoutoplossing geblust.

Soms staat niet de patiënt zelf in brand maar zijn er voorwerpen die ingebracht zijn in brand gevlogen. Een geïntubeerde patiënt heeft bijvoorbeeld een kunststof luchtslang in de luchtwegen ingebracht gekregen. Wanneer dit soort voorwerpen vlam vatten ontstaat er nog een extra risico vanwege smeltend materiaal en de ontwikkeling van giftige dampen. Haast is in alle gevallen geboden.

Brandveiligheid Meester, ook in de OK

Er is niet veel aan voorzorgsmaatregelen te nemen in de OK, het is meer een kwestie van geluk of pech hebben. Er wordt nergens een lijst bijgehouden waarop statistisch de gevolgen van brand bij patiënten staat aangegeven. Het feit dat velen van u nu pas op de hoogte zullen zijn van dit soort brandjes, zegt genoeg. Het zal wel meevallen met de frequentie.

Monique Lamers

(bron: The Pennsylvania Patient Safety Authority and its Contractors)

Geplaatst op: 8 september 2016
Terug naar overzicht