Brandbeveiliging in monumentale gebouwen is een samenspel van meerdere factoren

De beelden van de brandende Notre-Dame staan voorgoed op ons netvlies. Een monument daterend uit een tijd die voor de meesten van ons niet eens terug te zoeken is in onze stamboom. Generaties lang hebben we kunnen genieten van dit magistrale, voor Parijs zo kenmerkende bouwwerk.

Een vonk werd een vlam, de vlam werd een verzengende vuurzee. De schade is enorm, het is nu de vraag wat er nog te redden is. De discussie die ontstaat bij een catastrofe van deze orde van grootte, is of de brandbeveiliging in orde was. Daar wil ik overkoepelend graag iets over kwijt: brandveiligheid in monumentale gebouwen is niet enkel afhankelijk van het hebben van een brandmeld- en brandblusinstallatie, maar hangt af van veel factoren. Graag neem ik u even mee.

Detectie? Meteen actie!

Het grootste probleem in Parijs vormde het dak. De uit hout opgetrokken dakstructuur is per definitie zeer vatbaar voor vuur. Bij calamiteiten is er nauwelijks tijd om in te grijpen. Vooropgesteld dient te worden dat, indien de brand van buiten ontstaat en vervolgens naar binnen toe slaat geen enkele inpandige blusinstallatie in staat is deze te controleren c.q. te blussen. De responstijd op de melding die vanuit de BMI (brandmeldinstallatie) komt is gezien de vuurlast in combinatie met de bereikbaarheid al snel te lang. Dat ligt niet aan de inzet van mensen, dat ligt aan de luttele seconden waarin een kleine brand een vuurzee wordt. Oud, kurkdroog hout is onverbiddelijk. Bij detectie is er dus meteen actie gewenst van een automatische blusinstallatie. Als er al een blussysteem toegepast werd vond dat meestal op basis van een gedeeltelijke beveiliging plaats zodat bij blussen voorkomen zou worden dat cultureel erfgoed waterschade op zou lopen. Waterschade is overigens te allen tijde minder catastrofaal dan een daadwerkelijke brand.

Nieuwe technieken maken meer mogelijk

De tijden zijn echter veranderd en de technieken zijn voortgeschreden. Innovatie in blussystemen heeft ervoor gezorgd dat juist waterschade beperkt kan worden, door toepassing van het juiste blusmiddel of de juiste blusinstallatie. Bij veel monumentale gebouwen is de technische staat van de blusinstallatie vaak niet meer dan een momentopname van de stand der techniek ten tijde van de aanschaf. In een eerder blogstuk heb ik al eens verteld over de blusinstallatie in de Saint Patrick’s Cathedral in New York. Daar koos men voor een watermist blusinstallatie van Marioff. De reden: maximale bluscapaciteit bewerkstelligen met een minimum aan waterschade. Het watermistsysteem werkt zo beduidend anders dan de nog steeds voor de hand liggende sprinklerinstallatie dat er daadwerkelijk een verschil kan worden gemaakt. Minder water nodig, efficiënte zuurstofdepletie en minder water- en milieuschade zijn absolute voordelen.

Welke factoren spelen er mee?

Laat ik vooropstellen dat ik niet op de hoogte ben van de maatregelen die in de Notre-Dame getroffen waren inzake brandveiligheid. Wel is het zo dat de factoren die mede bepalen of een brand overleefd kan worden, bestaan uit randzaken die goed geregeld zouden moeten zijn. Dat kan gaan van het prepareren van het aanwezige hout met een vlamvertragend conserveringsmiddel tot het opnieuw aanleggen van elektraleidingen, het aanbrengen van brandveilig isolatiemateriaal en het voorzien in maatregelen waarbij water gecontroleerd wordt afgevoerd. Het bittere aan de kwestie rondom de Notre-Dame is dat men er lang over heeft gedaan om geld bijeen te sprokkelen voor de restauratie. Je kunt je afvragen op welke positie brandveiligheid op het plan van aanpak heeft gestaan. Nu het leed is geschied, stromen de donaties binnen. Hopelijk kan er nog veel gered worden.

De les die de hele wereld kan leren uit deze ramp, is dat brandveiligheid begint met frequent toetsen van het brandmeld- en brandblussysteem, het up-to-date houden van de installaties, een risico-inventarisatie maken van de situatie, waarbij de aard van de bouwmaterialen meegenomen wordt in de brandprognose en, last but not least, het hebben van de allerbeste blusinstallatie, naar de laatste stand der techniek.

Bij deze wil ik nog mijn respect uitspreken voor de Parijse brandweerbrigade en spreek ik de hoop uit dat komende generaties nog lang mogen genieten van een herrezen Notre-Dame.

 

Monique Lamers

Beeld: Shutterstock

Geplaatst op: 18 april 2019
Terug naar overzicht