Vlamvertragende werkkleding door de geschiedenis heen
van asbest tot meta-aramide

Waar zouden onze brandweermannen en -vrouwen zijn zonder hun persoonlijke beschermingsmiddelen? Het belangrijkste aan de uitrusting is wel de brandwerende kleding die bescherming biedt tegen de vlammen. Vandaag de dag is de kleding gemaakt van meta-aramidevezels, die brandwerend zijn. Ooit begon de ontwikkeling van brandvertragende kleding met… asbest. Inmiddels weten we dat asbest een groot gevaar voor de gezondheid is, maar destijds was het een wondermiddel.

We nemen u even mee op reis, in de tijd. Naar het antieke Griekenland, rond 4000 voor Christus. In de Griekse beschaving van toen was asbest al bekend als brandvertragend middel. Het woord “asbest” komt dan ook van het Griekse “asbestos”, wat letterlijk vertaalt “onuitblusbaar” betekent. De oude Grieken gebruikten asbest voor het maken van pitten in kaarsen en olielampen. Een paar duizend jaar later waren het de Egyptenaren die asbest verwerkten in de lappen die ze om mummies heen wikkelden ter conservering van de lichamen van de Farao’s. Rond 400 voor Christus kwam het gebruik van asbest in brandwerende strijdmantels in zwang. De Grieken, Spartanen, Perzen en andere volkeren waren in constante staat van oorlog met elkaar. Vuur was een machtig wapen dat veelvuldig werd ingezet; asbest bood daar bescherming tegen.

Van theatergordijn tot papiergeld

Tussen 1600 AD en 1800 AD werden theatergordijnen in Engeland behandeld met asbest, om brand te voorkomen. Rond 1800 werd asbest in Italië gebruikt in papiergeld om de waardevolle valuta tegen verbranding te beschermen. Pas rond 1850 zijn de eerste testen gedaan in Parijs met het verwerken van asbest in brandweerkleding en -helmen. Op zoek naar nog betere oplossingen kwam in Groot Brittannië een uitvinding tot een heus patent: Obediah Wylde had een samenstelling gemaakt van aluin, sulfaat, ijzer en borax waarmee kleding behandeld kon worden. Het werkte dermate brandwerend dat het eerste brandbestendigheidspatent een feit werd.

Het ging snel met de ontwikkelingen. Louis Joseph Guy-Lussac, een Franse scheikundige en natuurkundige, ontwikkelde een vlamvertrager op plantaardige basis. Het enige probleem dat hij had, was dat het impregnaat in water oplosbaar was. Uiteindelijk was het William Perkins die in 1912 sodiumsulfaat en natriumstannaat mengde en die onder invloed van hitte samenging tot het onoplosbare en brandvertragende TinOxide.

Niet alleen een focus op brandwerendheid, maar ook op comfort

Rond de tweede wereldoorlog werd er gezocht naar vlamvertragende stoffen die de kleding niet alleen brandveilig maakten, maar die het draagcomfort niet aantastten. Er werd gekeken naar makkelijk zittende en goed confectioneerbare stoffen, die in combinatie met vlamvertragende chemicaliën de brandweerlieden veilig en mobiel hielden. In 1987 kwam de eerste vlamvertragende kleding van 100% katoen in beeld, de stof droeg de naam Indura® (Westex Inc.). Door dezelfde firma werd later de formule gewijzigd zodat ook kleding die deels uit katoen en deels uit kunststofvezel bestond veilig gemaakt kon worden.

De supervezels van vandaag (en morgen)

Mede dankzij bedrijven als Dupont werden er grondstoffen op moleculair niveau gemaakt. Meta-aramidevezels, onontvlambaar, waaruit stoffen geweven konden worden. De brandwerende kleding was niet meer afhankelijk van impregnaten, maar werd in de basis brandwerend. Daarmee is de basis gelegd voor de huidige brandwerende kleding en voor de toekomst. Er kleven echter nadelen aan de meta-aramiden zoals het vervormen onder invloed van hitte en het niet ademend zijn. Daarom bestaan de meeste brandwerende stoffen tegenwoordig uit een mix van Nomex, Kevlar en Carbon om voor stabiliteit te zorgen. Het enige nadeel is dan nog de prijs van deze grondstoffen.

En de nieuwste ontwikkelingen? Men kijkt vooral naar het effectief houden van de brandwerendheid van kleding maar dan met nog meer draagcomfort. Pakken moeten nog lichter worden. Omdat het oog ook wat wil, is design van brandwerende kleding ook een punt van aandacht voor de pakken van morgen.

Monique Lamers

 

Bronnen:
wikipedia.com
london-fire.gov.uk
ohs-online.com
blog.rmiwyoming.com

Foto: Shutterstock

 

Geplaatst op: 28 februari 2019
Terug naar overzicht