In een omgeving met cleanrooms en laboratoria kun je niet zomaar even een kabel trekken of een luidspreker ophangen. Bij de researchlocatie van TNO in Delft moet het werk gewoon doorgaan. Bovendien gelden er strenge materiaaleisen die binnen de cleanrooms worden gebruikt. Voor de vervanging van de verouderde ontruimingsinstallaties waren daarom een goede voorbereiding en korte lijnen tussen TNO, Haskoning en Kuijpers en FireX belangrijk. Het resultaat: een nieuwe installatie die inmiddels al meerdere keren zijn waarde heeft bewezen.
De bestaande ontruimingsinstallatie was zo’n vijftien jaar oud en inmiddels aan het einde van zijn levensduur gekomen. Eind 2024 vroeg TNO aan Haskoning om onafhankelijk mee te kijken met wat de vervolgstap zou zijn. ‘We wilden weten of reparatie of vervanging nodig was’, vertelt Edwin van Namen, projectmanager bij TNO. Dat laatste bleek het geval.
Jan Nijgh, adviseur brandveiligheid bij Haskoning, stelde vervolgens het uitgangspuntendocument op. Daarin vertaalde hij de wettelijke eisen, NEN-normen en wensen van TNO naar duidelijke voorwaarden voor de aanbesteding. ‘Je moet vooraf heel helder hebben wat er nodig is en wat de planning is, zeker op een locatie waar onderzoek en werkzaamheden door elkaar heenlopen’, zegt hij. Edwin: ‘De helft van de researchlocatie bestaat uit cleanrooms en laboratoria. Onderzoeken kunnen niet zomaar stilgelegd of verplaatst worden. Ook mogen materialen als MDF en siliconen niet in de cleanrooms worden gebruikt. En kabels en hulpmaterialen moesten aan de eisen voldoen. Dat is allemaal vastgelegd in de aanbesteding.’
FireX wist wat er op locatie speelde
Die werd uiteindelijk gewonnen door FireX, in samenwerking met Kuijpers. FireX bracht als specialist in branddetectie de ontruimingsinstallatie en technische kennis mee. Olaf Lamphen, salesmanager bij FireX, vertelt dat de voorbereiding begon met goed kijken naar de locatie. ‘Binnen Kuijpers werkten al verschillende mensen voor TNO. We hebben daarom informatie uit eerdere werkzaamheden gebruikt om ons plan van aanpak zo goed mogelijk op deze omgeving af te stemmen.’ Vooral de logistiek vroeg extra aandacht. ‘Het plan van aanpak was enorm uitgebreid, dat sprong er voor ons uit’, zegt Edwin. ‘De materialen zouden cleanroom-bestendig worden verpakt en op de dag zelf op locatie worden afgeleverd. Dat waren voor ons echt belangrijke punten die FireX samen met Kuijpers beloofde en ook nakwam.’
Korte lijnen houden het werk op gang
Na de aanbesteding verschoof de rol van Haskoning meer naar de achtergrond. Jan bleef betrokken als adviseur en beoordeelde of de uitvoering aansloot bij de uitgangspunten die vooraf waren opgesteld. Voor TNO en FireX werd juist de directe samenwerking op locatie steeds belangrijker. ‘De mensen van Kuijpers en FireX konden ons goed vinden’, vertelt Edwin. ‘Als ze ergens tegenaan liepen, wisten ze ook de weg om het op te lossen.’ Die korte lijnen waren volgens Olaf een belangrijk onderdeel van het succes. ‘Edwin heeft er vanaf het begin voor gezorgd dat de installatieverantwoordelijke aan tafel zat. Daardoor konden we snel vooruit.’
Dat kwam goed van pas toen tijdens het werk vragen ontstonden over een siliconenspray die buiten een cleanroom was gebruikt om een kabel door een leiding te trekken. Omdat siliconen binnen de cleanroom niet zijn toegestaan, wilde TNO precies weten wat er was gebruikt. Edwin: ‘Dat was even een zweetmomentje, maar het werd meteen open besproken. Alle vragen zijn transparant beantwoord en het is opgelost.’ Ook bij een veiligheidskwestie rond het werken boven een systeemplafond werd direct geschakeld. Voor Edwin bevestigde dat vooral dat alles bespreekbaar was. ‘Als er iets speelde, was er altijd ruimte voor de dialoog. We hebben het met zijn allen goed opgepakt.’
Gesproken woord-installatie
De nieuwe installatie is een ontruimingstype A. Bij een alarm klinkt niet alleen een signaal, maar ook een gesproken boodschap. Die kan in meerdere talen worden afgespeeld. ‘Dat is belangrijk bij een internationale onderzoek omgeving’, zegt Olaf. ‘Mensen krijgen niet alleen te horen dat er iets aan de hand is, maar ook wat ze moeten doen.’
De installatie heeft bovendien calamiteitendrukkers in de cleanrooms, waarmee bij een incident direct een ontruiming kan worden gestart. De installatie is sinds het voorjaar van 2026 in bedrijf. En het heeft inmiddels al laten zien waarom die functionaliteit belangrijk is. In de cleanrooms wordt gewerkt met onder meer brandbare vloeistoffen. Ook wanneer iemand onwel raakt in een warm cleanroompak, kan snel handelen belangrijk zijn. ‘Het systeem heeft bij deze situaties gedaan wat het moest doen’, zegt Edwin. ‘Daardoor weten wij dat we een installatie hebben die de komende jaren betrouwbaar is. De continuïteit blijft gewaarborgd.’
Edwin kijkt met een goed gevoel terug op het project. ‘Het was eigenlijk één lijn. Geen grote ups en downs. Als er iets was, bespraken we het en gingen we verder.’ Jan herkent dat. ‘Elke twee weken hadden we een bouwvergadering. Daarin werden de zaken meteen opgepakt. Dat je gewoon een betrouwbare partner hebt, daar draait het om.’